17 Nisan 2010 Cumartesi

Transistör Uçları


ZENERLER:
Zener diyotlar, diyotlardaki ZENER OLAYINDAN faydalanmak için üretilmişlerdir. ZENER OLAYI: Ters kutuplamada diyodun, kendi üzerinden BELLİ BİR GERİLİM SEVİYESİNDEN FAZLASINI GEÇİRMEMESİ olarak bilinir.
Dolayısıyla zenerlerden, özellikle regülatör devrelerinde faydalanılır. Bir veya birkaç elemana paralel ve TERS YÖNDE bağlanırlar. Paralel bağlı elemanlar üzerindeki potansiyel farkın (gerilimin) eşit olduğu düşünülürse, bu elemanlar üzerinde sabit bir gerilim elde edilmiş olur.


Zenerlerin üzerinde, ters bağlandıklarında en fazla kaç V gerilimi üzerinden geçirecekleri yazılı bulunur. Mesela, 9.1 V zenerin üzerinde "9 V 1" yazar. Benzer şekilde 8.2 V zenerin üzerinde de "8 V 2" yazar. Ayrıca piyasada satılan zenerlerin renkleri de genelde koyu turuncudur


TRANSİSTÖRLER:
Transistörler temel olarak 2 tipten oluşurlar. Bunlar, baştaki resimde de gösterildiği üzere NPN ve PNP tiplerdir. Simgelerindeki farkları da görüyor olmalısınız. Şöyle ki; 3 harften oluşan NPN ya da PNP kısaltmasındaki N harf(ler)inin durumuna bakıyorsunuz. Eğer N harfi, kısaltmanın dış tarafında kalıyorsa (yani NPN), simgenin oku da dış tarafa bakar (NPN tipi transitörün simgesine bakın). Eğer N harfi, kısaltmanın iç tarafında kalıyorsa (yani PNP), simgenin oku da iç tarafa bakar. NPN ve PNP transistörlerin yapı farklarına daha sonra değiniriz.
Transistör Uçları:
BAZ/BEYZ (Base = Taban): Transistörün tetiklenme ucudur. NPN transistörler için bu uca 0.6 - 0.7 V civarı bir POZİTİF gerilim uygulanmalıdır.
KOLEKTÖR (Collector = Toplayıcı): Transistör tetiklenince, akım bu uçtan....
EMİTER (Emmitter = Yayıcı) ucuna doğru akar.
Transistörün Çalışması: NPN transistör için açıklayalım: BAZ ucuna, pozitif bir gerilim (en az 0.6 V) uygulandığında, KOLEKTÖR ve EMİTER uçları arasındaki iletim sağlanmış olur. Normalde bu uçlar arasında iletim yoktur. Ama bu şekilde, akım kontröllü bir anahtarlama elemanı olarak kullanılır. PNP transistör için ise, BAZ ucuna uygulayacağınız gerilim negatif olmalıdır.
Uçların bulunması:
Örnekle açıklayalım: Aşağıda bir BC547 transistörü var. Bunun 1, 2 ve 3 diye numaralandırılmış bacaklarını bulalım.

AVOMETRE nizi OHMMETRE kademesine getirin ve aşağıdakileri yapın:
A: Kırmızı probu alın, 1. bacakta sabit tutun, siyah probu sırayla 2 ve 3 e değdirip ölçü aletinden direnç değerleri okuyun.
B: Kırmızı probu 2. bacakta sabit tutup siyah probu 1 ve 3 e değdirip direnç değerlerini okuyun.
C: Kırmızı probu 3. bacakta sabit tutup siyah probu 1 ve 2 ye değdirip direnç değeri okuyun.
A, B ve C durumlarından hangisinden ölçü aletiniz sıfırdan farklı bir direnç değeri gösterdiyse, o durumdayken kırmızı probun değdiği bacak (her denemede sabit tutulan) BAZ ucudur ve transistörünüz NPN dir. Kırmızı probun değdiği uç, hangi uçla yüksek direnç gösterdiyse o uç EMİTER ucudur, diğeri de tabi ki KOLEKTÖR ucu.
Bu denemelerde, BC 547 için, 1->EMİTER, 2->BAZ, 3->KOLEKTÖR sonuçlarını aldıysanız, başardınız demektir
Eğer kırmızı probla denediğinizde sonuç alamadıysanız siyah probla yapın; sonuç alırsanız transistör PNP dir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder